57 %

یادگیری ماشین در بیولوژی: از داده تا پیش‌بینی

داده‌های زیستی شما فقط اعداد و جدول نیستند؛ آن‌ها حاوی الگوهایی هستند که می‌توانند پاسخ سؤال پژوهشی شما را روشن کنند. اگر با داده‌های آزمایشگاهی، مولکولی، اکولوژیکی و یا مزرعه‌ای کار کرده باشید، می‌دانید که جمع‌کردن داده فقط نیمی از راه است؛ چالش اصلی این است که از داده‌ها الگو ببینیم، نتیجه بگیریم و درباره شرایط جدید پیش‌بینی کنیم. در دوره یادگیری ماشین در بیولوژی: از داده تا پیش‌بینی، از مفاهیم پایه شروع می‌کنیم و به‌صورت گام‌به‌گام با روش‌های طبقه‌بندی، رگرسیون، خوشه‌بندی، کاهش ابعاد و ارزیابی مدل آشنا می‌شوید. تمرکز دوره بر چرخه کامل یک پروژه تحلیل داده است: از بررسی و پاک‌سازی داده تا تبدیل مسئله بیولوژیکی به مسئله یادگیری ماشین، انتخاب مدل مناسب، سنجش عملکرد و تفسیر علمی و قابل‌دفاع نتایج. مثال‌ها از حوزه‌های مختلف علوم زیستی انتخاب شده‌اند و برای شروع لازم نیست ریاضیدان یا برنامه‌نویس حرفه‌ای باشید. در پایان دوره می‌دانید کدام روش برای داده و سؤال پژوهشی شما مناسب است، چگونه از بیش‌برازش پرهیز کنید و چگونه نتایج را در مقاله، پایان‌نامه یا ارائه علمی گزارش کنید. این دوره برای دانشجویان و پژوهشگران علوم زیستی طراحی شده است که می‌خواهند فراتر از تحلیل‌های رایج، از یادگیری ماشین برای پاسخ‌دادن به پرسش‌های پژوهشی و توسعه مهارت‌های تخصصی خود استفاده کنند. هدف، درک عمیق منطق یادگیری ماشین و مدل‌سازی و کسب توانایی به‌کارگیری آن در داده‌ها و مسائل حوزه تخصصی شماست.

   پیش‌ثبت‌نام

قیمت اصلی 13.900.000 تومان بود.قیمت فعلی 5.990.000 تومان است.

توضیحات و ویدیوهای دوره

فارسی
بیش از 20 ساعت
غیر حضوری
پیش نیاز ندارد، آشنایی با پایتون کمک می کند.
یکم دی ماه 1405
20 فصل
اسپات پلیر
مقدماتی تا پیشرفته
انگلیسی از کانادا

یادگیری ماشین چیست؟

یادگیری ماشین (Machine Learning) شاخه‌ای از هوش مصنوعی است که به کامپیوتر امکان می‌دهد بدون اینکه برای هر حالت یک قانون ثابت بنویسیم، از داده‌ها الگو یاد بگیرد و بر اساس آن پیش‌بینی یا تصمیم‌گیری کند.

در بیولوژی، داده‌ها اغلب پیچیده، چندبعدی و پرحجم‌اند: هزاران ژن در یک نمونه، صدها ویژگی محیطی در یک مزرعه، تصاویر میکروسکوپی سلول‌ها، توالی‌های DNA و پروتئین، یا داده‌های حاصل از حسگرها و پهپادها. روش‌های آماری سنتی برای بسیاری از این داده‌ها بسیار مفید هستند، اما وقتی تعداد متغیرها زیاد است و روابط بین آن‌ها غیرخطی و پیچیده می‌شود، یادگیری ماشین می‌تواند ابزار بسیار قدرتمندی باشد.

به زبان ساده، یادگیری ماشین به ما کمک می‌کند از داده‌هایی که قبلاً جمع‌آوری شده‌اند یاد بگیریم و سپس درباره داده‌های جدید پیش‌بینی کنیم. برای مثال، می‌توان با استفاده از داده‌های بیان ژن، یک مدل ساخت که تشخیص دهد یک نمونه سرطانی است یا سالم؛ یا با استفاده از داده‌های آب‌وهوا، خاک و مدیریت زراعی، میزان خسارت آفت را پیش‌بینی کرد.

یادگیری ماشین جایگزین دانش بیولوژیکی نیست؛ بلکه آن را تقویت می‌کند. یک پژوهشگر بیولوژی که هم مفهوم زیستی مسئله را می‌فهمد و هم می‌تواند داده‌ها را تحلیل کند، در طراحی آزمایش، تفسیر نتایج و ارائه یافته‌های قابل‌اعتماد بسیار توانمندتر خواهد بود.

چرا یادگیری ماشین برای بیولوژیست‌ها مهم است؟

زیست‌شناسی امروز بیش از هر زمان دیگری یک علم داده‌محور است. یک آزمایش RNA-Seq می‌تواند بیان بیش از ۲۰ هزار ژن را هم‌زمان بسنجد؛ پایگاه‌هایی مانند TCGA و GEO داده‌های هزاران نمونه و بیمار را در دسترس پژوهشگران قرار داده‌اند؛ توالی‌یابی ارزان‌تر شده است و داده‌های حاصل از آزمایشگاه، مزرعه، حسگرها، تصاویر و مطالعات میدانی نیز به‌سرعت افزایش می‌یابند.

یادگیری ماشین به پژوهشگر کمک می‌کند از انبوه داده‌ها به الگو، طبقه‌بندی، پیش‌بینی و فرضیه‌های آزمایش‌پذیر برسد.

به زبان ساده، در روش‌های سنتی معمولاً ما یک فرض یا مدل مشخص داریم و داده‌ها را با آن بررسی می‌کنیم. اما در یادگیری ماشین، الگوریتم با بررسی تعداد زیادی نمونه و ویژگی، روابط پیچیده و گاهی غیرمنتظره را کشف می‌کند. سپس می‌توان از این الگوها برای طبقه‌بندی نمونه‌های جدید، پیش‌بینی یک نتیجه، شناسایی گروه‌های مشابه یا یافتن متغیرهای مهم استفاده کرد. در چنین شرایطی، روش‌های آماری کلاسیک همچنان بسیار ارزشمندند، اما وقتی تعداد متغیرها زیاد است، روابط بین آن‌ها پیچیده یا غیرخطی است و هدف ما پیش‌بینی است، یادگیری ماشین می‌تواند ابزار قدرتمندی در کنار دانش بیولوژیکی باشد. نکته مهم این است که یادگیری ماشین جایگزین تفکر علمی، طراحی آزمایش یا تفسیر زیستی نمی‌شود؛ بلکه به پژوهشگر کمک می‌کند از داده‌هایی که دارد، اطلاعات بیشتری استخراج کند.

کاربردهای یادگیری ماشین در علوم زیستی روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شوند:

  1. تشخیص و طبقه‌بندی بیماری‌ها تفکیک زیرگروه‌های سرطان یا بیماران با پاسخ متفاوت بر اساس پروفایل بیان ژن یا داده‌های بالینی
  2. کشف نشانگرهای زیستی شناسایی ژن‌ها، پروتئین‌ها یا ویژگی‌هایی که بیشترین نقش را در پیش‌بینی یک وضعیت دارند
  3. پزشکی شخصی‌سازی‌شده پیش‌بینی پاسخ بیمار به درمان یا دارو بر اساس ویژگی‌های مولکولی و بالینی
  4. طراحی و کشف دارو پیش‌بینی فعالیت زیستی ترکیبات و غربالگری مولکول‌های کاندید
  5. پیش‌بینی ساختار و عملکرد پروتئین حوزه‌ای که پیشرفت‌های آن، از جمله AlphaFold، تأثیر چشمگیری بر زیست‌شناسی ساختاری داشته است
  6. تحلیل داده‌های تک‌سلولی خوشه‌بندی سلول‌ها و شناسایی انواع یا زیرگروه‌های سلولی
  7. کشاورزی و گیاه‌پزشکی پیش‌بینی عملکرد، تنش گیاه، خسارت آفات و بیماری‌ها بر اساس داده‌های محیطی، زراعی و آزمایشگاهی
  8. اکولوژی و علوم محیطی مدل‌سازی پراکنش گونه‌ها، تنوع زیستی و پاسخ موجودات به تغییرات محیطی

مهم‌تر از همه، مهارت یادگیری ماشین می‌تواند پروفایل علمی شما را متحول کند. پژوهشگری که بتواند داده‌های خود را تحلیل کند، مدل بسازد، نتایج را بصری‌سازی کند و محدودیت‌های مدل را درست تفسیر کند، در نگارش مقاله، دریافت بودجه، مصاحبه شغلی و همکاری‌های بین‌رشته‌ای موقعیت بهتری خواهد داشت.

یادگیری ماشین دیگر یک مهارت اختیاری برای معدودی از متخصصان نیست؛ در حال تبدیل‌شدن به یکی از مهارت‌های کلیدی پژوهشگران علوم زیستی است. این دانش و مهارت امروز یکی از پرتقاضاترین مهارت‌ها در پژوهش زیستی، صنعت داروسازی، بیوتکنولوژی و کشاورزی هوشمند است. این مهارت می‌تواند تفاوت میان «داشتن داده» و «گرفتن پاسخ از داده» را رقم بزند.

پژوهشگری که هم مسئله بیولوژیکی را می‌فهمد و هم می‌تواند داده‌های خود را تحلیل و مدل‌سازی کند، در طراحی آزمایش، تفسیر نتایج، نگارش مقاله، همکاری‌های بین‌رشته‌ای و مسیر شغلی خود موقعیت قوی‌تری خواهد داشت. یادگیری ماشین در واقع به ما کمک می‌کند از داده‌های موجود، فرضیه‌های جدید بسازیم، آن‌ها را بسنجیم و پژوهش خود را به سطحی داده‌محورتر و قابل‌اعتمادتر برسانیم.

دوره‌ی یادگیری ماشین در بیولوژی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

  • دانشجویان و پژوهشگران زیست‌شناسی، ژنتیک و بیوتکنولوژی که داده‌ی آزمایشگاهی یا مولکولی دارند و می‌خواهند از آن نتیجه‌ی پیش‌بینی‌کننده بگیرند.
  • پژوهشگران کشاورزی، علوم گیاهی، محیط زیست و اکولوژی که با داده‌های مزرعه‌ای، اقلیمی یا پراکنش گونه‌ها کار می‌کنند.
  • پژوهشگران پزشکی و علوم بالینی که روی تشخیص، پیش‌آگهی یا پاسخ به درمان کار می‌کنند.
  • علاقه‌مندان و شاغلان بیوانفورماتیک که آنالیزهایی مثل RNA-Seq را بلدند و می‌خواهند یک قدم جلوتر بروند.
  • دانشجویان تحصیلات تکمیلی که برای پایان‌نامه یا مقاله به روش‌های تحلیلی روز نیاز دارند.
  • متخصصان صنعت داروسازی، بیوتکنولوژی و کشاورزی که می‌خواهند با ابزارهای داده‌محور کار کنند.
پیش‌نیاز

به دانش ریاضی پیشرفته یا پیش‌زمینه‌ی علوم کامپیوتر نیازی ندارید. آشنایی مقدماتی با پایتون کار را راحت‌تر می‌کند؛ اگر این آشنایی را ندارید، دوره‌ی پایتون و بایوپایتون برای بیوانفورماتیک نقطه‌ی شروع مناسبی است. مبانی کار با داده در پایتون در فصل‌های ابتدایی همین دوره هم مرور می‌شود.

چه مهارت‌هایی را می‌آموزم؟

در این دوره شما یاد می‌گیرید تفاوت طبقه‌بندی، رگرسیون و خوشه‌بندی را تشخیص دهید و بدانید هر کدام برای چه نوع سؤال بیولوژیکی مناسب است. همچنین با مفاهیم کلیدی مانند تقسیم داده به مجموعه‌ی آموزش و آزمون، اعتبارسنجی متقابل، بیش‌برازش، تنظیم ابرپارامترها و ارزیابی مدل آشنا می‌شوید.

در بخش عملی دوره با پایتون (Python) و کتابخانه‌های پرکاربرد آن کار می‌کنید و یاد می‌گیرید داده‌ها را پردازش و مدل‌سازی کنید. تمرین‌ها طوری طراحی شده‌اند که مفاهیم را در قالب مسائل بیولوژیکی یاد بگیرید، نه صرفاً به‌صورت کدهای انتزاعی.

با گذراندن این دوره، نه‌تنها مجموعه‌ای از ابزارها را یاد می‌گیرید، بلکه طرز فکر داده‌محور را نیز کسب می‌کنید: چگونه سؤال علمی را به مسئله‌ی تحلیلی تبدیل کنیم، چگونه کیفیت داده را بسنجیم و چگونه نتیجه‌ی مدل را با دانش بیولوژیکی تفسیر کنیم.

پس از پایان دوره قادر خواهید بود

  • داده‌های زیستی را وارد محیط تحلیل کنید، پاک‌سازی کنید و برای مدل‌سازی آماده سازید.
  • با کاهش ابعاد و خوشه‌بندی، ساختار پنهان داده‌ها را کشف کنید.
  • مدل‌هایی مانند رگرسیون لجستیک، KNN، SVM، درخت تصمیم و جنگل تصادفی بسازید.
  • عملکرد مدل را با معیارهایی مانند دقت، حساسیت، اختصاصیت و … ارزیابی کنید و با پرهیز از بیش‌برازش، اعتبار نتایج را بسنجید.
  • با انتخاب ویژگی، متغیرهای کلیدی را شناسایی کنید و نشانگرهای زیستی بالقوه را بیابید.
  • نتایج را با نمودارهای حرفه‌ای و تحلیل اهمیت ویژگی‌ها تفسیر کنید.
  • یک پروژه‌ی یادگیری ماشین را از ابتدا تا پایان اجرا کنید و آن را در رزومه، مصاحبه یا مقاله‌ی علمی ارائه دهید.
  • برای یادگیری‌های بعدی، مانند یادگیری عمیق، تحلیل تصاویر و مدل‌های زبانی، پایه‌ای محکم بسازید.

دوره‌ای با بالاترین استانداردهای علمی و آموزشی، مبتنی بر بیش از ۲۰ سال تجربه‌ی آموزش و پژوهش در ایران، کانادا و انگلستان

  • ایران
  • کانادا
  • انگلستان

سرفصل دوره

دوره‌ی یادگیری ماشین در بیولوژی: از داده تا پیش‌بینی در حدود ۲۰ فصل و در مسیری پیوسته، از مبانی تا پروژه‌های واقعی، طراحی شده است.

  1. مرحله‌ی ۱

    پایه‌ها

    فصل‌های نخست پایه‌ها را می‌سازند: یادگیری ماشین چیست و چرا زیست‌شناسی امروز به آن نیاز دارد، انواع یادگیری نظارت‌شده و بدون‌نظارت، و شناخت انواع داده‌های زیستی، از جدول تا تصویر و توالی. سپس محیط کار با Python راه‌اندازی می‌شود و یاد می‌گیرید داده را پاک‌سازی، بصری‌سازی و به‌درستی به مجموعه‌های آموزش و آزمون تقسیم کنید؛ گامی که بسیاری از خطاهای رایج در مقاله‌ها از آن‌جا شروع می‌شود.

  2. مرحله‌ی ۲

    ساخت و ارزیابی مدل

    بخش اصلی دوره به ساخت و ارزیابی مدل‌ها می‌پردازد. با مدل‌های رگرسیون خطی و لجستیک، درخت تصمیم، جنگل تصادفی و … کار می‌کنید. با خوشه‌بندی و روش‌های کاهش ابعاد، گروه‌ها و ساختارهای پنهان داده را کشف می‌کنید. با انتخاب ویژگی نیز ژن‌ها، نشانگرها و متغیرهای کلیدی را شناسایی می‌کنید. ارزیابی درست مدل، پرهیز از بیش‌برازش، تنظیم پارامترها و مقایسه‌ی منصفانه‌ی مدل‌ها بخش مهمی از این مرحله است.

  3. مرحله‌ی ۳

    داده‌ی واقعی و پروژه

    در ادامه، یادگیری ماشین را روی داده‌ی واقعی به کار می‌گیرید. همچنین مقدمه‌ای بر یادگیری عمیق خواهید داشت. دوره با تعدادی پروژه‌ی عملی و راهنمای ادامه‌ی مسیر و ارائه‌ی پروژه‌ها در CV به پایان می‌رسد.

نحوه‌ی دسترسی به دوره

ویدیوهای این دوره از طریق نرم‌افزار اسپات‌پلیر (SpotPlayer) در اختیار شما قرار می‌گیرد. پس از خرید، یک لایسنس اختصاصی دریافت می‌کنید که امکان مشاهده‌ی دوره را روی دو دستگاه فراهم می‌کند:

یک کامپیوتر ویندوز یا مک
یک دستگاه اندرویدی گوشی یا تبلت

لایسنس شخصی است و فقط روی همین دو دستگاه فعال می‌شود.

تاریخ شروع دوره

دوره از یکم دی‌ماه ۱۴۰۵ (22 دسامبر 2026) آغاز می‌شود

دسترسی به محتوای دوره‌ی یادگیری ماشین در بیولوژی: از داده تا پیش‌بینی از همین تاریخ فعال می‌شود. تا آن زمان می‌توانید ثبت‌نام کنید و برای شروع آماده شوید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا برای این دوره باید ریاضیات پیشرفته بلد باشم؟
خیر. مفاهیم به زبان ساده و با مثال‌های زیستی توضیح داده می‌شوند و تمرکز اصلی بر کاربرد، تفسیر نتایج و حل مسئله است، نه اثبات‌های ریاضی.
من تا حالا برنامه‌نویسی نکرده‌ام. آیا می‌توانم در این دوره شرکت کنم؟
بله. مبانی لازم پایتون در بخش‌های ابتدایی دوره مرور می‌شود. با این حال، اگر پیش‌تر دوره پایتون یا بیوپایتون را گذرانده باشید، یادگیری مطالب و اجرای تمرین‌ها راحت‌تر خواهد بود.
آیا به کامپیوتر قدرتمند نیاز دارم؟
خیر. بیشتر تمرین‌ها روی یک لپ‌تاپ معمولی قابل اجرا هستند و در صورت نیاز می‌توانید از Google Colab نیز به‌صورت رایگان استفاده کنید.
آیا داده‌ها و کدهای دوره در اختیار من قرار می‌گیرد؟
بله. نوت‌بوک‌های پایتون، داده‌های تمرینی و فایل‌های مربوط به پروژه‌ها در اختیار شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد تا بتوانید کدها را اجرا، ویرایش و برای داده‌های خودتان تطبیق دهید.
آیا می‌توانم از روش‌های این دوره در پایان‌نامه یا مقاله‌ام استفاده کنم؟
بله. روش‌هایی که در دوره آموزش داده می‌شوند، در پژوهش‌های زیستی و مقالات علمی کاربرد گسترده‌ای دارند. همچنین یاد می‌گیرید نتایج مدل، معیارهای ارزیابی و محدودیت‌های تحلیل را به شکلی شفاف و قابل‌دفاع گزارش کنید.
آیا این دوره برای کسی که هیچ پیش‌زمینه‌ای در یادگیری ماشین ندارد مناسب است؟
بله. دوره از مفاهیم پایه شروع می‌شود و مفاهیم به‌تدریج و با مثال‌های بیولوژیکی معرفی می‌شوند. در عین حال، برای پژوهشگرانی که با داده کار می‌کنند اما می‌خواهند مهارت تحلیلی خود را توسعه دهند نیز مناسب است.
آیا در پایان دوره گواهی دریافت می‌کنم؟
بله. پس از تکمیل دوره، گواهی تکمیل دوره به زبان انگلیسی از کانادا دریافت می‌کنید که می‌توانید در رزومه و پروفایل LinkedIn خود از آن استفاده کنید.
مدت زمان دسترسی به دوره چقدر است؟
از تاریخ خرید دوره، دوره به مدت دو سال در دسترس می باشد.

مدرسان دوره

دکتر وحید نوه
دکتر وحید نوه

دکتر وحید نوه (PhD). پژوهشگر و مدرس زیست‌شناسی مولکولی، بیوشیمی، فیزیولوژی و بیوانفورماتیک. رتبه‌برتر کنکور ارشد و دکتری. استاد تمام دانشگاه تهران. بیش از ۱۴ سال سابقه تدریس و راهنمایی بیش از ۶۰ پایان‌نامه. سابقه پژوهش و آموزش در University of Durham انگلستان و McMaster University کانادا. تجربه صنعتی به‌عنوان ساینتیست و مدل‌ساز در کانادا. متخصص زیست‌شناسی مولکولی، سم‌شناسی، تحلیل آماری پیشرفته و برنامه‌نویسی. نویسنده، داور و دبیر تخصصی مقالات علمی بین‌المللی. پیونددهنده دانش نظری و کاربردهای عملی.

همچنین ممکن است دوست داشته باشید;

34 %

برنامه‌نویسی کاربردی با R و آنالیز داده‌های بیولوژیک

قیمت اصلی 3.990.000 تومان بود.قیمت فعلی 2.640.000 تومان است.
ثبت نام در دوره
26 %

آنالیز داده‌های NGS | داده‌های توالی‌یابی کل ژنوم (WGS)

قیمت اصلی 4.950.000 تومان بود.قیمت فعلی 3.650.000 تومان است.
ثبت نام در دوره
39 %

آموزش آنالیز داده‌های RNA-Seq: از پایه تا پیشرفته

قیمت اصلی 6.595.000 تومان بود.قیمت فعلی 3.996.000 تومان است.
ثبت نام در دوره
34 %

آموزش کاربردی پایتون و بایوپایتون (Biopython) برای بیوانفورماتیک

قیمت اصلی 3.990.000 تومان بود.قیمت فعلی 2.640.000 تومان است.
ثبت نام در دوره
   همین الان ثبت نام کن